Menekşe, Şifalı Menekşe, Hercai Menekşe, Menekse, Viola tricolor

Menekşe, Stifmuttercen, Viola Tricolor
Menekşe, Stifmuttercen, Viola Tricolor
MENEKŞE
Menekşe, Stifmuttercen, Viola Tricolor L.
Hercai menekşe
Menevşe
Şifalı menekşe
Benefşe
Deri otu
Ekzema otu

Familyası: Menekşegillerden, Veilchengewaechse, violaceae
Drugları: Menekşe otu; violae tricoloris herba
Menekşe otu çay, tentür ve natürel ilaç yapımında kullanılır.

Giriş: Menekşegillerin takriben 400 çeşidi bulunmaktadır ve bunlardan sadece iki türde tıbbi maksatla istifade edilir.

1) Hercai menekşe; viola tricolor, burada tarla menekşesi; V.t. arvensis ve çimen menekşesi; V.t. vulgaris olmak üzere ve bu iki türde aynı değerdedir. Mor menekşe; viola odorata bu türün kullanışı biraz farklı olduğundan bundan sonra ayrıca ele alacağız. Menekşenin eski Romalılardan beri kullanıldığı bilinmektedir ve bundan 150 yıl önce Hahnemannla birlikte tedavi denemeleri yapılmaya başlanmıştır.

Botanik: Menekşe yetiştiği toprağa ve iklime göre çok çeşitli şekiller alan bir bitkidir. Aynı bitkinin çiçekleri farklı farklı açabilir. Menekşe 10-40cm boyunda, gövde yuvarlak, oldukça sık çatallaşır. Alt yaprakları kalp, orta yaprakları oval ve üst yaprakları mızrak şeklinde olup, kenarları kertikli, koyu yeşil renkli, alt yaprakları uzun ve üst yaprakları kısa saplıdır. Çiçekleri beş taç yapraktan meydana gelir ve üstteki yapraklar genellikle sade leylaki veya mor, ortadaki iki yaprak leylaki beyaz renkte oval şekilde ve ortadan uçlara doğru derin çizgileri vardır ve de en alttaki taç yaprak diğerlerine göre oldukça geniştir. En alttaki yaprak oldukça süslüdür. Almanca menekşenin adı üvey ana otu ?stifmutterderaut? diye anılır. Bunun nedeni de yukarıdaki iki taç yaprak sade ve ikisi birden tek bir kupa yaprağı(sandalyesi) varken, en alttaki taç yaprağının(üvey anne) ucu iki çatalı büyük bir kupa yaprağı(sandalyesi) vardır. Menekşe çiçeğinin Latince ismi tricolor yani üç renkli anlamına gelen bir isimle anılır. Tohumları 1,5-2m uzunluğunda 1 mm eninde yumurta veya armut şeklindedir ve üst tarafında beyaz bir lekesi mevcuttur.

Yetiştirilmesi: Vatanı Akdeniz ülkeleri, Kafkaslar, balkanlar ve Türkiye olan bitki, Türkiye?nin hemen her bölgesinde rahatlıkla yetişir. Nisanda saksı ve seralara ekilen menekşe tohumları, mayısta fideleri bahçe ve tarlalara ekilir.

Hasat zamanı: Mayıs?tan Ekim?e kadar menekşe otu toplanarak gölgede ve havalı yerlerde kurutulur ve muhafaza edilir. Malesef şifalı bitkiler toplama, kurutma, paketleme ve depolama işlemleri sırasında çok yanlışlar yapılmaktadır. Bitkinin şifalı kısmı yaprak veya çiçekleri ise asla Güneş altında kurutulmaz ve mutlaka gölgede kurutulmalıdır. Ayrıca örneğin bitki 5 günde kurudu ise, 2 gün daha kurumada bırakmak mahzurludur, çünkü birleşimindeki eterik yağları kaybettiğinden kalitesi düşer. Sadece bitki kökleri Güneş?te kurutulur ve kurur kurumaz hemen paketlenip depolanması gerekir. Şifalı bitkilerin Aktarlar?da açıkta satılması kalitesini kısa sürede düşürür ve etkisini oldukca azaltır.

Birleşiminde: Geniş bilgi: Şifalı Bitkiler ve Alternatif Tıp isimli kitabımızda mevcuttur.
Araştırmalar: Geniş bilgi: Şifalı Bitkiler ve Alternatif Tıp isimli kitabımızda mevcuttur.
Tesir şekli: Geniş bilgi: Şifalı Bitkiler ve Alternatif Tıp isimli kitabımızda mevcuttur.
Araştırmalar: Geniş bilgi: Şifalı Bitkiler ve Alternatif Tıp isimli kitabımızda mevcuttur.

Kullanılması:
a) Araştırmalara göre başta ruhya(bebek ekzemesı ), konak, yara kabuğu, kabarcıklı yaralar(genellikle yüzde) sivilce, akne kaşıntılı, kabarcıklı, sulu ekzemaya kullanılabileceği bilinmektedir.
b) Komisyon E 1986 tarih ve 50 nolu monografi bildirisinde menekşe otunun haricen yağ bezlerinin aşırı salgı artışı(sebore) sonucu ortaya çıkan hastalıklara özelliklede bebeklerdeki ruhyaya(bebek ekzeması=memedeki çocukların başlarında çıkan kabuklar) karşı kullanılabileceği bilinmektedir.
c) Halk arasında; boğmaca, bronşit, öksürük, balgam, zystitis(mesane uru, şişkinlikler) çıbana karşı kan temizleyici olarak kullanılmıştır.

Çay: iki kahve kaşığı menekşe otundan demliğe konur ve üzerine 300-400 ml kaynar su ilave edilerek 5-10 dakika demlemeye bırakıldıktan sonra süzülerek içilir.

Çay harmanları;

Homeopati: Menekşe otundan 50 gram ince kıyılarak bir şişeye konur ve üzeri 500 ml %70lik alkol(etanol) ilave edilir ve güneş ışınlarından uzakta 4-6 hafta süreyle muhafaza ettikten sonra süzülerek homeopatide ?viola tricolor? ismi ile alınan tentür elde edilir. Bu tentürden günde 3-4 defa 10-15 damla 6-8 hafta süreyle alınır. Yukarıdaki çay harmanlarında aynı şekilde tentürü yapılır.

Hastalığın belirtisi(semptom):

Merhemi: menekşe otundan 50g önceden hazırlanan 100g vazelin 100 parafine eriyince (önceden eritilmiı ) katılır ve 24 buzdolabına konur ve sonra tekrar çıkarılarak hafif ısıtıldıktan sonra süzülerek menekşe merhemi elde edilir. Menekşe merhemi yapılırken koyungözü otu, kirpi otu ve kökü mahoniya kabuğu hamamelis yaprağı, sinir otu, papatya çiçeği ve sefa çiçeği de katılabilir.

Yan tesiri: tarife uyulduğunda bilinen bir yan tesiri yoktur. Fakat aşırı dozajda ve uzun süre alınırsa kusmaya, deride kaşıntıya sebep olabilir.