Diş budak ağacı, Kudret Helvası, Dis budak agaci, Fraxinus excelsior

Dişbudak ağacı, Esche, Fraxinus excelsior
DİŞBUDAK AĞACI
Ağaç
15-40m
4-5 Aylar
Ca,Na
Kabuğu, Yaprakları

Dişbudak ağacı, Esche, Fraxinus excelsior
Çiçeksiz dişbudak ağacı

Familyası: Zeytingillerden, Ölbaumgwâchse, Oleaceae
Drugları: Dişbudak yaprağı; Fraxini folium
Dişbudak kabuğu; Fraxini cortex

Dişbudak kabukları genellikle çay, tentür ve natürel ilaç yapımında kull*anılırken nadiren de yaprakları da kullanılabilir.
Giriş: Dişbudak ağacı Zeytingillerin bir alt grubu olan Fraxinusgilerden olup bu gruba 64 bitki dahildir ve bunlardan sadece beşi şifa maksadı ile kullanılabilir. Bunlardan Dişbudak ağacı Fraxinus excelsior Amerika dişbudak ağacı; F.Americana L.Çin dişbudak ağacı; F.Chinensis, Çiçekli dişbudak ağacı; F.Ornus ve Kore dişbudak ağacı; F.Rhynchophylla’yı sayabiliriz. Fraxinus kelimesi phrasso kelimesinden türemiş olup, çit yapma anlamına gelir. Bundan da bu bitkinin çit yapımında kullanıldığı anlaşılır. Bunlardan bizi en çok ilgilendiren ise Çiçeksiz dişbudak ağacı; F.Excelsior olup onu Çiçekli dişbudak ağacı; F.Ornus takip eder. Önce Çiçeksiz Dişbudak ağacını ele alıp sonra Çiçekli dişbudak ağacını ince*leyeceğiz. Dişbudak kabuğu rahibe Saint Hildegarde tarafından Gut hastalığına ve Matthiole tarafından ise diş hastalıkların karşı kullanılmış ve günümüzde yapılan modern araştırmalarla bitkinin önemi artmıştır. Vatanı Avrupa ortalarından Azerbaycan’a kadar olan alan içindeki or*manlık ve dağlık bölgelerdir.
Botanik:
1) Dişbudak ağacı 15-40cm boyunda bir ağaç olup gövdesi sislindir biçiminde, grimsi siyah renkli, üzeri pürtüklü ve dalları grimsi esmer veya esmerimsi siyah renklidir. Ana yaprakları 7-13 adet yapraktan meydana gelen bir kanat yapraktır. Yaprakları sapsız veya çok kısa saplı 6-12cm uzunluğunda, 3-5cm eninde kenarları dişli oval veya mızrak şeklinde, üst yüzeyi yeşil alt yüzeyi mat yeşil veya hafif tüylüdür. Çiçekleri oldukça küçük olup salkım şeklinde hepsi bir arada, kahverengimsi olup, çiçeklerin kupa yaprakları ve taç yap*rakları yoktur ve de çiçeklerini yapraklarından önce açar. Mey*veleri 1-1,5cm büyüklüğünde, dil şeklinde, basık, parlak ve genellikle bir çekirdekli olup bir dalda 10-20adet sarık şeklinde bulunur.
Yetiştirilmesi: Almanya’da park, bahçe, yol kenarları ve bulvarların kenarlarına özellikle dikilmektedir. Şayet nemli ve sulak yerlere dikilirse daha gür yetişir. Türkiye’nin Marmara, Ege ve Karadeniz bölgesinin orman ve dağlarında kendiliğinden yabani olarak yetişir ve yetiştirmekte mümkündür.
Hasat zamanı:
a) Kabukları; Genellikle sürgün ve dallarının kabukları soyularak güneşli bir yerde kurutulur ve kaldırılır. Şayet tentürü yapılacak ise taze olarak işlenir.
b) Yaprakları; Mayıs ve Haziran aylarında toplandıktan sonra kurutularak kuru bir yerde ve iyi bir kapta muhafaza edilir.

Birleşiminde: Geniş bilgi: Şifalı Bitkiler ve Alternatif Tıp isimli kitabımızda mevcuttur.
Araştırmalar: Geniş bilgi: Şifalı Bitkiler ve Alternatif Tıp isimli kitabımızda mevcuttur.
Tesir şekli: Geniş bilgi: Şifalı Bitkiler ve Alternatif Tıp isimli kitabımızda mevcuttur.

Kullanılması:
a) Araştırmalara göre Dişbudak kabuk ekstresinden ve diğer bitkilerden elde edilen bu damla (Phytoclolor) başta artroz, akut ve kronik artrit, lumbago (bel ağrısı), siyatik, poliartrit ve nevraljiye karşı kullanılır.
b) Komisyon E’nin yayınladığı Monografi bildirisine göre Dişbudak yaprağı romatizma, nikris, mesane rahatsızlıkları ve kabızlığa karşı kullanılır.
c) Homeopati’ye göre; Homeopati’de genellikle Amerikan Dişbudak kabuk tentürü kullanılır. Bu nedenle burayı ilerde göreceğiz.
d) Halk arasında; her türlü romatizma hastalıkları, gut hastalığı ve nevraljiye karşı kullanılır.
Çayı:
a) İnfüs (haşlama); Dişbudak kabuğundan iki kahve kaşığı demliğe konur ve üzerine 300-400ml kaynar su ilave edilerek 5-10dk demlenmeye bırakıldıktan sonra süzülerek içilir.
b) Dekokt; İki kahve kaşığı Dişbudak kabuğu demliğe konur ve üzerine 400-500ml kaynar su ilave edildikten sonra 5-10dk kaynatılır ve sonra 5-10dk demlenmeye bırakıldıktan sonra süzülerek içilir.

Çay Harmanları; Geniş bilgi: Şifalı Bitkiler ve Alternatif Tıp isimli kitabımızda mevcuttur.

Homeopati’de: Dişbudak kabuklarından 50gr ince kıyıldıktan sonra bir şişeye konur ve üzerine 200ml %70’lik Alkol ilave edilir. Güneş ışığından uzakta 4-6hafta, iki günde bir çalkalamak suretiyle muhafaza edilir. Bu süre sonunda nesne süzülerek Homeopati’de <<Frxinus exelrior>> adı ile anılan tentür elde edilir. Bu tentürden günde 3-5defa 10-15damla 4-6hafta süreyle alınır. Yukarıdaki çay harmanlarından da aynı şekilde tentür elde edilir.

Yan tesirleri: Bilinen bir yan tesiri yoktur.