Çuha Çiçeği, Küçük Çuha Çiçeği, Primula veris

Çuha çiçeği, Schlüsselblume, Primula veris
ÇUHA ÇİÇEĞİ
Çok Yıllık
0,1-0,3m
4-5 Aylar
Ca,Ho,Na
Çiçeği,Kökü

▼

Çuha çiçeği, Schlüsselblume, Primula veris L.
Altın Çuha çiçeği Syn: Primula officinalis HILL.
Bahar çiçeği Primula montana RENT.
Çayır Çuha çiçeği
Hakiki Çuha çiçeği
Ayıkulağı
Tutya çiçeği
Felç otu
Şifalı Çuha çiçeği
Familyası: Çuhagillerden, Primelgewâchse, Primulaceae
Drugları: Çuha kökü; Primula radix
Çuha çiçeği; Primula flos cum calicibus
Çuha köklerinden çay, tentür ve natürel ilaç yapılırken çiçeklerinin sade ce çayı yapılır.
Giriş: Çuha çiçeği Çuhagillerden olup bu gruba tahminen 500 bitki dahildir. Fakat bunların 6 türü hariç diğerleri süs bitkisi olarak yetiştirilir. Bu 6 türden Şifalı Çuha çiçeği; P.veris ve Büyük Çuha çiçeği; P.Elatior hemen hemen aynı maksatla kullanılırlar ve pek çokta ayrımı yapılmaz. Zehirli Çuha çiçeği; P.Obeconica HANCE bu bitki adı üzerinde zehirli olup sadece tentür yapımında kullanılır. Adi Çuha çiçeği; P.vulgaris, Kulak Çuha çiçeği; Primula auricula ve Unlu Çuha çiçeği; P.Farinosa’da Şifalı Çuha çiçeği ve kökü gibi kullanılabilir. Etkisi biraz az olsa da. Primula kelimesi Primus=birinci anlamına, veris ver’den türemiş olup bahar anlamına gelir. Buradan da baharın ilkleri, baharın birincileri anlamı çıkar. Yani ilkbaharda ilk çiçek açan bitkilerdendir. Çimenliklerde yetiş tiğinden Çuha çiçeği yapraklarının kumaş gibi olması nedeni işe Çuha çiçeği diye anılır. Almanlar bitkiye Anahtar çiçeği “Schlüsselblume” der ler. Çünkü çiçeklerinin taç yaprakları eski büyük anahtarlara benzer. Tarihte ilk defa detaylı araştırmaları HAHNEMANN yaptığı ve onu di ğerlerinin takip ettiği bilinmektedir. Çuha çiçeği eskiden uyku verici, kökleri ise balgam söktürücü olarak kullanılmıştır. Vatanının Türkiye veya Paşaeli olduğu tahmin edilen bitki günümüzde Batı Avrupa’dan Doğu Türkistan’a kadar geniş bir alanda yetişmekte ve süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir. Türkiye’nin Doğu ve Kuzeydoğu Anadolu bölgesinin dağ eteklerinde ve çimenliklerde yetişir.
Botanik: Çuha gövdesiz bir bitki olup yaprakları ve çiçekleri direkt kök ten çıkar ve sapları üzerindedir. Yaprakları yumurta veya mızrak şek linde olup direkt kökten çıkarlar ve rozet yaprakları oluştururlar. Yaprak larının kenarları geriye doğru kıvrık, hafif kertikli, üzeri pürtüklüdür ve alt kısmı hafif tüylüdür. Çiçeklerinden 8-12tanesi bir arada, 10-30cm uzunluğundaki bir sap üzerinde bir yöne eğik, yarı şemsiye şeklindeki çiçek demetlerinde oluşur. Çiçeklerinin taç yaprakları eski kapı anah tarına benzer. Taç yapraklarının uç kısımları 5 loplu, geri kısmı ise eski anahtarların ucu gibi uzuncadır. Taç yaprakları altın sarısı renkte, onu kavrayan kupa yaprakları beyazımsı sarı veya yeşilimsi sarı renkli, vazo şeklinde ve uçları 5 lopludur. Kökleri 2-8cm uzunluğunda 3-6mm kalın lığındaki ana kök ve ondan çevresine yayılan saçak şeklindeki yan kök lerden meydana gelir ve de ana kökler kahverengisi ve yan kökler sa rımsı renklidir.
Yetiştirilmesi: Bahçenin güneşli bir köşesine, bahçecilerden ve çiçek çilerden alınan fide dikilir veya çevrede yetişen bitki var ise ondan bir parça kök ekilir ise o da burada kök salar.
Hasat zamanı: Çiçekleri kupa yaprakları ile birlikte toplanarak gölgede havalı bir yerde kurutulur. Çuha kökü ise çiçek açmadan önce Nisan’da veya sonbaharda sökülerek çıkarılır, yıkanır, gölgede ve havalı bir yerde kurutulur. Malesef şifalı bitkiler toplama, kurutma, paketleme ve depo lama işlemleri sırasında çok yanlışlar yapılmaktadır. Bitkinin şifalı kısmı yaprak veya çiçekleri ise asla Güneş altında kurutulmaz ve mut laka gölgede kurutulmalıdır. Ayrıca örneğin bitki 5 günde kurudu ise, 2 gün daha kurumada bırakmak mahzurludur, çünkü birleşimindeki eterik yağları kaybettiğinden kalitesi düşer. Sadece bitki kökleri Güneş’te kuru tulur ve kurur kurumaz hemen paketlenip depolanması gerekir. Şifalı bitkilerin Aktarlar’da açıkta satılması kalitesini kısa sürede düşürür ve etkisini oldukca azaltır.

Birleşiminde: Geniş bilgi: Şifalı Bitkiler ve Alternatif Tıp isimli kitabımızda mevcuttur.
Araştırmalar: Geniş bilgi: Şifalı Bitkiler ve Alternatif Tıp isimli kitabımızda mevcuttur.
Tesir şekli: Geniş bilgi: Şifalı Bitkiler ve Alternatif Tıp isimli kitabımızda mevcuttur.

Kullanılması:
a) Araştırmalara göre Çuha çiçeği sinirleri teskin edici, uyutucu olarak kullanılır. Çuha kökü ise balgam söktürücü ve göğüs yumuşatıcı olarak kullanılır.
b) Komisyon E’nin 122 nolu ve 06/07/1988 tarih ve de 50 nolu 13/03/1990 tarihli Monografi bildirilerine göre Çuha çiçeği v Çuha kökü başta nefes yolları nezlesine karşı kullanılır.
c) Homeopati’de; Çuha kökünden elde edilen tentür ise başta migren, nevralji, baş dönmesi, romatizmalı ağrılar ve Gut hastalığına karşı kullanılır.
d) Halk arasında; Çuha kökü nefes yolları rahatsızlıklarından üşütme, öksürük, bronşit, boğmaca, verem ve astıma karşı kullanılır. Ayrıca romatizma ve Gut’a (nikris) karşı da kullanıldığı olmaktadır. Çuha çiçeği ise uyku rahatsızlıkları, baş dönmesi, migren ve sinirsel rahat sızlıklara karşı kullanılır.
Açıklama: Çuha çiçeği ile Çuha kökü ayrı özellikte olup ayrı maksatlar için kullanılırlar. Çuha çiçeği sinirlilik, migren, uyuyamama gibi rahat sızlıklara karşı kullanılır. Oysa Çuha kökü özellikle nefes yolları rahatsız lıklarında öksürük, bronşit, boğmaca, verem ve astıma karşı kullanılır. Şayet Çuha kökü, Hatmi kökü, Kekik otu, Sinirli ot ve Itır kökü ile bir likte kullanılır ise daha etkili olur.
Çayı: 1) Çuha kökünden 1-2kahve kaşığı demliğe konur ve üzerine 300-400ml kaynar su doldurulduktan sonra 5-10dk demlenmeye bırakılır ve sonra bu çay sabah öğle ve akşamları içilir. 2) Çuha çiçekleri ve kupa yapraklarından 2 kahve kaşığı demliğe konur ve üzerine 300-400ml kaynar su ilave edilerek 5-10dk demlenmeye bırakıldıktan sonra süzü lerek içilir.

Çay Harmanları;

Homeopati’de: Çuhanın taze yaprak, çiçek ve köklerinden yıkanarak ince ince 50grkıyıldıktan sonra bir şişeye konur ve üzerine 200ml %70’lik Alkol ilave edilir. Şişe güneş ışığından uzakta, arada bir çalkala­narak 4-6hafta muhafaza edildikten sonra süzülerek Homeopati’de <<Primula veris>> ismi ile anılan tentür elde edilir. Bu tentürden günde 3-5defa 10-15damla 4-6hafta süre ile alınır. Çuha tentürü yeterince in ce lenememiştir.
Hastalığın belirtileri (semptom):
1) Beyne kan hücum ediyorsa
2) Başta bir bant varmış gibi hissetme ve bu nedenle şapka, kasket gibi şeyler giyememe
3) Hastanın ses tonu zayıf ve beyin kanamasından korkuyorsa
Bu gibi hallerde Çuha tentürü gerekir.
Ekstraksiyonu: Çuha kökü, Etanol+su veya Etanolla ekstraksiyonu ya pı larak ekstresi elde edilir. Bu ekstreler aynı tentür gibi kullanılır. Yuka rıdaki çay harmanlarından aynı şekilde posyonlar hazırlanır.
Yan tesirleri: Çuha çiçeği ve kökü tarife uygun olarak alınır ise her hangi bir yan tesiri yoktur.